Serge Van Cauwenbergh

Een nieuwe start

Een aantal onder jullie weten het ondertussen: nadat ik in de zomer van 2006 via een bijberoep hoofdzakelijk als studio- en portretfotograaf van start ben gegaan, heb ik in het najaar van 2009 beslist om deze activiteit stop te zetten. Je kan bij mij niet langer meer terecht voor fotoshoots, communies, huwelijks- en bedrijfsreportages.

Tot hier de korte versie. Wat nu volgt, is een iets uitgebreidere versie waarin ik – zonder hopelijk langdradig over te komen – mijn beweegredenen toelicht. Opmerkingen, bedenkingen of vragen kan je zoals steeds kwijt in de commentaarvelden of via een mailtje.

Land of the Free
Mijn rondreis door de States in september werd door mijn reisgezel en mezelf op voorhand als een keerpunt in ons beider leven aangekondigd, in mijn geval in het kader van fotografie en dat is achteraf ook zo gebleken. Het werd een rustige en comfortabele reis met vele diepgaande en verhelderende gesprekken die mij het inzicht en de moed hebben gegeven om ingrijpende beslissingen te nemen en knopen door te hakken. Het was trouwens nu of nooit. Met deze beslissing is de rust in mijn hoofd grotendeels teruggekeerd en pik ik de draad weer op die ik na mijn studies aan de academie heb losgelaten om me opnieuw volop op documentaire- en reportagefotografie te concentreren.

“We’re just two lost souls swimming in a fish bowl, year after year,
Running over the same old ground.
What have we found? The same old fears.”
(I Wish You Were Here, Pink Floyd, 1975)

Hoe het allemaal begon
Tijdens mijn opleiding Fotokunst aan de Academie Beeldende Kunsten te Anderlecht is mijn interesse in documentaire- en reportagefotografie aangewakkerd en gegroeid. Gedurende vier jaar heb ik er – naast de obligate opdrachten – rustig mijn weg kunnen vinden in de onderwerpen die me boeien. Ondanks een bejubeld eindwerk en een hoge score van de jury, kon ik mijn reportage over Tsjernobyl aan de straatstenen niet kwijt wat zorgde voor een domper op mijn enthousiasme om met fotografie deze richting uit te gaan.

Ik had bovendien nood om wat meer afstand te nemen met wat ik bezig was en andere horizonten op te zoeken. Ik had al enige ervaring met portret in daglicht en in mindere mate met studiowerk, en zo leek de stap naar portret- en studiofotografie me wel een boeiende uitdaging. Ik neem niet graag al te grote risico’s en om die reden startte ik met een bijberoep. De idee bestond er in om me in eerste instantie te concentreren op de uitbouw van dat bijberoep om na vijf jaar verder door te groeien naar fotograaf in hoofdberoep. Vermits ik de dagen tot aan mijn pensioen niet aan een bureau wil slijten (tenzij het om een fotografie gerelateerde job gaat), leek mijn vijfjarenplan zeker een haalbare kaart.

Drie jaar later, en eveneens ouder en wijzer, kijk ik enigszins met een andere bril naar mijn beslissingen uit het verleden. De afgelopen twee jaren zijn niet meteen mijn plezantste jaren geweest. Eerder een donkere periode met hier en daar een lichtpuntje aan het einde van de tunnel. De drang naar de reportages zoals ik ze op de academie gemaakt heb, doofde niet uit, integendeel, het haalde steeds meer de bovenhand. Ik heb nooit echt mijn draai gevonden in het commerciële wereldje. Het pad dat ik gedurende die drie jaren bewandeld heb, lag bezaaid met hindernissen die mijn beslissingen steeds weer in twijfel trokken.

Waar is de fun?
De eerste tekenen aan de wand doken in 2008 reeds op. Elk jaar maakte ik goede voornemens om meer werk te maken van persoonlijke fotoprojecten om op het einde van het jaar telkens vast te stellen dat ik op dat vlak geen poot had uitgestoken. Het plezier van het fotograferen ebde ook steeds meer weg. Bij wie kon ik met mijn twijfels terecht? Ik had er geen idee van. Het voelde als roepen in de woestijn. Tot plots Thomas in december 2008 een artikel publiceerde waarin hij zonder schroom zijn frustraties, stress en de sleur van zich afschreef. Moedig! En tegelijk inspirerend!

Wat hebben we geleerd?
Heb ik nu spijt van de beslissing die ik in 2006 heb genomen? Hoegenaamd niet. Het is weliswaar jammer dat ik sindsdien geen echt afgewerkte projecten meer heb gemaakt, maar aan de andere kant heb ik veel geleerd, toffe mensen en (foto)bloggers leren kennen, interessante workshops gevolgd en leuke fotoshoots meegemaakt. Hieronder volgt – in willekeurige volgorde – een opsomming met enkele ervaringen waaruit jullie hopelijk wel iets bruikbaars kunnen ontlenen.

Shoot & Burn
Ik heb dikwijls offerteaanvragen in de mailbox mogen ontvangen van potentiële klanten die op zoek zijn naar de meest voordelige prijs. Wanneer ik informatie over een product opzoek, kijk ik eveneens naar de prijsverschillen tussen de verschillende winkels. Zo gaat dat nu eenmaal. Dergelijke aanvragen mag elke fotograaf gegarandeerd verwachten, maar als deze aanvragen je klantenmailbox domineren, is er iets niet pluis en moet je dringend aan de alarmbel trekken. Ik kan me nog diverse telefoongesprekken herinneren met een klant die me vlakaf vroeg of ik de originele raw-bestanden op dvd kon branden zodat hij in Nikon Capture of Photoshop de beelden zelf konden bewerken. De bedoeling was om de prijs (nog meer) te doen zakken. Een paar dagen later had hij reeds een andere fotograaf geboekt. Dit voorbeeld is jammer genoeg geen alleenstaand geval geweest. En hoe reageer je wanneer een bevriend koppel na een plezante studioshoot met hun jonge spruit de nabestellingen komt oppikken, enkel de rekening bekijkt en het fotomapje ongeopend in de tas stopt? Als fotograaf is dit een pijnlijk moment: een klant die je werk in feite niet de moeite vindt en enkel wat leuke beelden nodig heeft zonder dat het veel mag kosten.

Het is zoals Bert Stephani het in zijn recente nieuwjaarsbrief zo accuraat kan verwoorden:
A picture = vision + experience + knowledge + creativity + equipment + talent
Je hebt klanten die in dit verhaal meestappen en waarmee je vrijwel onmiddellijk op dezelfde golflengte zit, daarnaast heb je klanten die enkel in een lage prijs geïnteresseerd zijn. Kies je voor de laatste groep mag je grote volumes draaien en daar had ik geen zin in. Ik wil een kwaliteitsproduct afleveren en liefst aan een eerlijke prijs, geen dumpingprijs. Kortom, ik wou absoluut geen Shoot & Burn fotograaf worden.

Visie
Om verder te gaan op het bovenstaande voorbeeld. Visie is essentieel. Een klant moet weten waar jij als fotograaf voor staat. Ik merk dat een aantal collega-fotografen met een duidelijke visie en een sterk uitgewerkte concept voor de dag komen en dat werkt. Vorig jaar had ik het gevoel goed op weg te zijn om een visie vorm te geven waar ik me goed bij voelde en volledig kon achterstaan. De stijl in mijn beelden werd stilaan meer herkenbaar. Uniformiteit en consistentie zijn volgens mij belangrijke elementen binnen een visie en concept die je als fotograaf uitdraagt. Een concept rond portret- en studiofotografie had ik zelf niet, al had ik wel enkele ideëen die ik vanwege mijn beslissing nu niet meer hoef uit te werken. Toch vraag ik me na al die jaren ook wel af of mijn fotoblog voor een deel een rem is geweest op de groei van mijn zelfstandige activiteit. Waarom denk ik dat nu? Wel, mijn blog en portfolio zijn in één website verweven. Ik toon niet enkel portretten, maar ook reisfoto’s, losse beelden, technische artikels en reviews, enz. Een potentiële klant heeft daar geen boodschap aan en mijn aanpak kon mogelijk verwarrend overkomen. Om die reden denk ik dat je best een website uitbouwt waarop je een uitgewerkte visie duidelijk communiceert en waarbij alle overtollige ballast overboord wordt gegooid.

Marketing is des duivels
Collega-fotograaf Bert Stephani heeft een hele tijd geleden zijn mening neergepend over de vier pijlers die volgens hem voor een fotograaf van belang zijn: kwaliteit, service, visie en business. De technische aspecten en de basis van studio- en portretfotografie kan iedereen snel aanleren, en dat had ik ook vrij snel onder de knie. Wat service en kwaliteit betreft, ben ik van oordeel dat ik op dat vlak ook goede punten scoorde. Over visie heb ik het net gehad. Blijft nog de zakelijke kant over. Marketing zeg maar. En laat dat nu mijn zwakste punt zijn. Ik heb er altijd een afkeer voor gehad, zelfs destijds op de schoolbanken. Ik hield me er niet graag mee bezig, mede omdat ik er weinig van ken en het tijdrovend is. Hoogstwaarschijnlijk is dit de pijler waar ik het meeste gefaald heb. Jezelf doeltreffend in de markt plaatsen kan ook enkel wanneer de visie ontwikkeld is. Met de kennis die ik nu heb, zou ik me op dit domein door een professional laten begeleiden. Er bestaan ook zeer goede boeken met best business practices voor fotografen. Zeker eens googelen.

Investeer in bijscholing
Investeer niet steeds opnieuw in het allernieuwste glas of camerabody. Stel jezelf de vraag of je dat nieuwe materiaal echt wel nodig hebt. Hoogstwaarschijnlijk kan je een vorige versie voor een zacht tweedehandsprijsje op de kop tikken. Spendeer je geld liever aan bijscholing! Ik heb het afgelopen jaar heel interessante workshops gevolgd bij LIME en Fotofolio. Ook buiten onze landsgrenzen kan je allerhande huwelijks-, portret- en postprocessingworkshops volgen die een enorme meerwaarde kunnen betekenen. Akkoord, de buitenlandse prijzen zijn niet mals, maar je krijgt wel waar voor je geld. Bovendien kan je je inschrijven voor online tutorials zoals KelbyTraining of Lynda.com. Bevraag je ook eens bij enkele gevestigde fotografen of je als assistent kan meelopen, daar kan je eveneens heel wat van opsteken.

“The Problem Is Choice” (Neo in The Matrix Reloaded)
Naast het fotograferen en verwerken van de beelden spendeerde ik bijna al mijn vrije tijd aan het lezen van fotoblogs en fotoboeken, het bekijken van online tutorials of dvd’s, het uitwerken van ideëen, layouten van de website en prijslijsten, bezoek aan vakbeurzen, testen van producten van diverse leveranciers en allerhande administratieve rompslomp. Kostbare tijd die ik niet kon spenderen aan eigen werk en dat begon steeds meer te wringen. Ondanks het feit dat ik graag portretten maak, ligt mijn hart nog steeds bij documentaire- en reportagefotografie waarmee ik op de academie bezig was.

Ik had twee opties:
1. Ik spendeer al mijn energie en tijd in de uitbouw van mijn zelfstandige activiteit en ik dump mijn verlangens om te fotograferen wat ik echt wou fotograferen. Met de nodige professionele begeleiding had ik het marketingaspect en concept zeker succesvol in de markt kunnen zetten, wat ik ook van plan was om te doen mocht ik voor deze optie gekozen hebben.
2. Ik stop mijn huidige activiteiten en kies resoluut voor mijn persoonlijke fotoprojecten.

Hoe moet het nu verder?
Vanaf nu ga ik me concentreren op mijn persoonlijke fotoprojecten, liefst af en toe ook in combinatie met reizen. De ideëen zijn er, sommigen bestaan al jaren, wat nu volgt is een concrete uitwerking. Het is niet mijn bedoeling om succes na te streven. Wat nu belangrijk is, is het plezier in fotograferen opnieuw te ontdekken. Valt er al eens een opdracht of vraag tot publicatie in de bus zeg ik zeker niet neen, dat is de kers op de taart maar niet langer het doel op zich.

Betekent dit dat portretfotografie uit mijn portfolio verdwijnt? Zeker niet. Af en toe plan ik wel nog eens een portretsessie, maar dan terug back to basics, zonder toeters en bellen. Op mijn fotoblog blijf ik dezelfde onderwerpen behandelen, weliswaar met een lagere frequentie zoals de voorbije maanden. Op mijn .com domeinnaam toon ik enkel nog reportages.

Het leven is zo vluchtig
Eind oktober 2008 werd mijn tante gehospitaliseerd en is ze ternauwernood aan de dood ontsnapt. Na tien maanden revalideren mocht ze afgelopen zomer terug huiswaarts keren. Dat was echter niet de thuiskomst die ze verhoopt had want in mei overleed haar dochter onverwachts op 29-jarige leeftijd. Diezelfde maand las ik het overlijdensbericht van een oude schoolkameraad uit de lagere school. We hadden dezelfde leeftijd, hij woonde een paar straten verder. Ik merk dat naarmate ik ouder word, het besef begint te groeien dat het leven eindig is. Je kan nooit op voorhand voorspellen wanneer jouw tijd gekomen is: dat kan binnen vijf, tien of dertig jaar zijn, maar evengoed morgen of volgende week. Daarom: doe wat je altijd al heb willen doen, fotografeer wat je graag wilt fotograferen en jaag je dromen na: niet morgen of overmorgen of uitstellen tot wanneer je met pensioen bent, maar schiet vandaag nog in actie! Excuses wil ik niet horen, dat geldt trouwens ook voor mezelf.

Afsluiten doe ik met een quote van Steve Jobs:

“Your time is limited, so don’t waste it living someone else’s life. Don’t be trapped by dogma – which is living with the results of other people’s thinking. Don’t let the noise of others’ opinions drown out your own inner voice. And most important, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become. Everything else is secondary.”

Geen aanverwante berichten.

This entry was posted on Friday, January 8th, 2010 at 17:44. It is filed under Algemeen/Fotoblogs/Websites and tagged with career planning, carrière, dromen, lifestyle design. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.